Banner/logo

  R.G.M.P. Feekes

  Inhoud

vorige
vorige
  terug
1990 - ontwerp ziekenhuis in Medan te Indonesië is terug te vinden in Biografie en Oeuvre.

1990 - ontwerp ziekenhuis in Medan te Indonesië

RUUD FEEKES UIT TYTSJERK EN DE KRACHT VAN DE 'GRIJZE GOLF'
Friese architect ontwerpt ziekenhuis in Medan
Door Symen Kingma
TYTSJERK- Er is een mooie naam voor bedacht: de kracht van de grijze golf. Daarmee wordt aangegeven, dat de (doorgaans) grijsharige mannen, voormalige managers met ervaring in het bedrijfsleven, nog pit en energie genoeg hebben om jongere collega's in ontwikkelingslanden te adviseren op gespecialiseerde terreinen. De club, die kortweg PUM (Programma Uitzending Managers) wordt genoemd, is een Nederlands particulier initatief. Tussen 1978 en nu hebben enkele honderden Nederlanders de helpende hand geboden bij projecten in tientallen landen, van Algerije tot Zimbabwe, van Honduras tot Indonesië. Het aantal aanvragen uit de ontwikkelingslanden overtreft het aanbod van specialisten aanzienlijk, zoals een grafiek in het jongste jaarverslag van PUM aangeeft. Tot de mannen die in het vliegtuig stapten naar zon ver land behoorde ook ir. Rudolf (Ruud) Feekes, bouwkundig ingenieur, ex-docent, ontwerper van onder meer woonhuizen in de Tytsjerkster woonwijk Woelwijk, waar hijzelf ook woont, en van een ziekenhuis aan de Jalan Kapten Muslim, in het noordwesten van de Sumatraanse stad Medan. Feekes laat de tekeningen zien van het complex, op een terrein de uitvalsweg van Medan naar Atjeh. Juist die drukke verbinding
is de aanleiding geweest tot het ontwerpen van een nieuw ziekenhuis op de plaats van het nog jonge gebouwencomplex, dat dringend verbetering behoeft. De gemeente Medan wilde weg verdubbelen, wat onherroepelijk de sloop van een deel van het aan de straat gelegen ziekenhuiscomplex zal betekenen. Bovendien liggen er gemeentelijke plannen om nier in de buurt nieuwe straten aan te leggen, deels over het bebouwde en nog onbebouwde gedeelte van het ziekenhuis. Ruud Feekes zegt, dat uitvoering van dit laatste deel van de plannen wellicht kan worden verhinderd. „Er zijn wel middelen denkbaar om de gemeente op andere gedachten te brengen", zegt hij veelbetekenend.
Dure ziekenhuizen
Toen de Tytsierkster architect in ruste op de hoogte kwam van de Medanse stedebouwkundige voornemens toog hij direct aan het werk, samen met een Indonesische tekenaar-assistent, die weliswaar geen ervaring had met stedebouw of ziekenhuisinrichting ('hij had gewerkt op olieplatforms') maar, wat belangrijker was, hij sprak de taal van het land.
Ruud Feekes is evenmin een vreemdeling in Indonesië. Hij werd in 1925 geboren in Semarang op Midden-Java, kwam na de Japanse bezetting in een kamp te Bandung, en al in 1946 voer hij als betaald steward op het troepentransportschip 'Johan van Oldenbarnevelt' naar Nederland. In Delft studeerde hij bouwkunde en in 1954 vestigde hij zich in Leeuwarden, op verzoek van architect Heldoorn. De jonge Feekes werd specialist in ziekenhuisbouw, zoals de uitbreidingen van het Leeuwarder Diakonessenhuis en de nieuwbouw van Beatrixoord in Haren, terwijl Heldoorn (met een vestiging in Amsterdam) ook meedong naar de opdracht voor het ontwerp van het ziekenhuis voor de Vrije Universiteit. Intussen is er heel veel veranderd in de ziekenhuisbouw, maar volgens hem wordt er nu 'buitengewoon duur' gebouwd in Nederland. Bijna komt hem het woord 'onnodig duur' over zijn lippen.
Inspectie
De situatie die Ruud Feekes aantrof in de miljoenenstad Medan was niet vergelijkbaar welk Nederlands met ziekenhuis dan ook. Het 'rumah sakit', de naam voor een ziekenhuis in de gemeenschappelijke taal Bahasa Indonesia, telde talloze gebreken, zoals Feekes bij een inspectie constateerde.
De behandelruimte was primitief. De daken, de vloeren van de galerijen, de buitenwanden, alles lekte. De waterafvoer bleek ver beneden de maat. De keukeninrichting was 'voorwereldlijk. De hygiënische omstandigheden lieten te wensen over. De routing binnen het complex was inefficiënt. Daar kon de directie, tevens de eigenaren van het ziekenhuis, niets aan doen.
Het ziekenhuis van nu, ontstaan naar een idee van een verpleegster die met een rijke Batakker trouwde, was ontstaan uit een kraamkliniek, stukje bij stukje. Economische planning van de loop- en rijroutes binnen de gebouwen was moeilijk, zo niet onmogelijk. Ruud Feekes heeft daar wel begrip voor. Maar de bouwkundige tekortkomingen zijn, zegt hij, te wijten aan gebrek aan controle en gebruik van slechte materialen, zoals beton van inferieure kwaliteit.
Een onvergeeflijke fout is het feit dat de vloer van het ziekenhuisgedeelte, dat grenst aan de grote weg, veertig centimeter beneden het straatmaaiveld ligt. Bij hevige regenval stroomt het water via de buitenmuur, die hier niet gestuct is 'omdat dat vanaf de straat toch niet zichtbaar was', de ligzalen binnen.
Capaciteit
De capaciteit van het ziekenhuis aan de Jalan Kapten Muslim is officieel 200 bedden, maar Ruud Feekes heeft 'niet meer dan 150 bedden geteld. Doordat zaalruimte voor andere doeleinden wordt gebruikt, of anderszins niet meer beschikbaar is, verminderde de opnamemogelijkheid noodgedwongen met een derde. Ruud Feekes weet ook wel, dat Nederlandse maatstaven niet (mogen) gelden in Indonesië, maar hij heeft geconstateerd dat er met enig nadenken zonder al te veel geld grote verbeteringen kunnen worden aangebracht. Is er geld voor beschikbaar? Het ziekenhuis is een stichting, die geen winst mag maken, maar geld reserveren is zeker toegestaan. „Verbeteringen in de directe sfeer zullen niet meer dan een kleine twee ton kosten. Dat bedrag moet je natuurlijk wel verviervoudigen om het Indonesische equivalent aan te geven. De nieuwbouwkosten? Ik denk dat je met zo'n 5 miljoen heel ver kunt komen." Feekes heeft een voorstel op papier gezet, hoe de nieuwbouw kan plaatsvinden zonder opdroging van de inkomstenstroom aan rupiah's, omdat de gebouwen worden gesloopt. Achter het ziekenhuis is een opleidingsschool voor verplegend personeel gebouwd, een aanzienlijk gebouwencomplex, met veel grond eromheen en met voldoende plaats voor het nieuwe ziekenhuis. Het oude ziekenhuis kan in gebruik blijven tot het nieuwe klaar is.
Niet zorgvuldig
Ruud Feekes ziet dat nieuwe ziekenhuis helemaal voor zich - tenslotte heeft hijzelf de schetsen ervoor gemaakt. Hij wil in elk geval een ander, béter, materiaal als dakbedekking dan de ondermaatse kwaliteit die er een jaar of vijftien geleden op is gelegd. Ook het waterafvoer- en rioleringssysteem, dat 'nu van geen kanten deugt' moet optimaal werken, de eerste eis bij elk ziekenhuis, maar vooral bij een ziekenhuis in de tropen. Ruud Feekes: „Het is jammer, dat er niet zorgvuldig is gebouwd, want het ziekenhuis heeft sfeer. Het heeft geen speciale signatuur, niet 'christelijk' of 'mohammedaans', iedere zieke kan er gebruik van maken. „Wie niet op bed hoeft te liggen kan op de veranda's in de open lucht zitten. Je kunt zeggen, dat dit ziekenhuis een typisch modern Indonesisch karakter heeft, zonder de strakke westerse indeling. Je proeft er de lokale sfeer. Ik neb daar in mijn nieuwe plan rekening mee gehouden, ik wil dat de mensen die er noodgedwongen moeten verblijven, zich toch 'thuis' voelen".
Goed en duur
In het rapport van de ziekenhuisdirectie staat dat bij uitvoering van de bouwplannen liefst een Nederlands architect moet optreden als supervisor. Feekes heeft zelf de boot afgehouden. Natuurlijk, hij heeft verstand van materialen en van bouwen. „Maar voor zo'n functie moet je iemand hebben, die altijd al bouwprojecten heeft begeleid, een doorknede praktijkman, bijvoorbeeld van een aannemersbedrijf. Ik ben een ontwerper en een docent, die cursussen heeft gegeven." Ruud Feekes wil graag weer naar Indonesië, liefst naar zijn geboortestad Semarang, waar elke straat hem herinnert aan zijn jeugdjaren.
„Maar in Semarang zijn wél goeie ziekenhuizen, net als in Medan overigens, maar daar betaal je danook veel meer liggeld."
De PUM heeft Feekes op de lijst staan en Bangladesh is waarschijnlijk het volgende land waar als lid van die krachtige grijze golf' zijn kennis zal overbrengen ,op anderen. Feekes: „Ik verheug me daar nu al op.
Bron: Leeuwarder courant : hoofdblad van Friesland 05-12-1990

Adres: Jalan Kapten Muslim , Medan, Noord-Sumatra, Indonesië.

 


Inhoud R.G.M.P. Feekes omgeving 1990 - ontwerp ziekenhuis in Medan te Indonesië in Medan.

 
vorige
vorige
  terug